Op 28 januari 2018 werd op het Rabbijn Maarsenplein in Den Haag een Joods monument onthuld ter nagedachtenis aan de 12.000 Joodse inwoners van Den Haag die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn gedeporteerd. Het zet mij aan het denken, want wie zijn die 12.000 Joden dan? En wat is hun verhaal? Één van die verhalen spreekt mij in het bijzonder aan, die van mijn eigen familie.

12.000 Haagse Joden werden gedeporteerd tijdens de Tweede Wereldoorlog

12.000 Haagse Joden werden gedeporteerd tijdens de Tweede Wereldoorlog

Haagse Joden

Één van die 12.000 Haagse Joden was de zus van mijn over overgroot vader; Ina Lachowitsky. Zij is overigens niet de enige van de familie die het niet overleefd heeft. Haar zussen Lillah, Edith en Anna zijn ook op transport gezet en gelijk bij aankomst in Auschwitz vermoord. Lillah woonde in Leidschendam, haar zoon heeft de oorlog ook niet overleefd en is ergens in Midden Europa om het leven gebracht. Edith en Anna zijn vanuit Delft naar Auschwitz gedeporteerd. Mijn over overgrootvader Manuel heeft de oorlog wel overleefd en zijn broers Chaim en Morris vermoedelijk ook. Maar van hen is niets bekend.

Ondanks bovenstaande weet ik eigenlijk maar weinig over de familie Lachowitsky, waar ik een nazaat van ben. Ik heb het mijn oma eigenlijk nooit gevraagd en daar is het nu te laat voor. Tijd dus om zelf op zoek te gaan naar het verhaal van de Lachowitsky’s.

Joods monument in Den Haag

Joods monument in Den Haag

De Lachowitsky’s

Mijn zoektocht begint, verrassend, op Google. Zo kom ik erachter dat de familie Lachowitsky uit Nicolaev, Oekraïne (toen Rusland) komt. Het verhaal begint bij Max Lachowitsky en Mary Merry Weissman.

Mary Weissmann was geboren in Burgpole in Rusland (of Polen) op 3 mei 1872 en zij was gehuwd met Max Lachowitsky, geboren op 15 juni 1868 in Korsaw. Max was een koopman in kleding en reisde veel. In 1905 kwam het hele gezin, bestaande uit Max zelf, zijn vrouw Mary Weissmann, dochters Dina, Lillah, Edith, Ina en Anna, alsmede zijn zonen Manuel, Chaim en Morris vanuit Edinburgh naar Rotterdam waar zij gewoond hebben in de Van Alkemadestraat, de Hillestraat, de Brede Hilledijk en per 5 juli 1923 verhuisden zij naar de Adrien Mildersstraat 21a.

In november 1909 raakte Max failliet maar bleef toch werkzaam in zijn branche. Vermoedelijk tijdens één van zijn reizen overleed Max Lachowitsky in Tunis op 23 april 1922. Op 4 september 1923 werd Mary Weissmann opgenomen in het krankzinnigen gesticht Het Apeldoornse Bosch (een bekend Joods-psychiatrische instelling), waar zij op 25 juli 1940 is overleden.

Nadat Mary Weissmann opgenomen werd in Het Apeldoornse Bosch, werd haar dochter Dina, onderwijzeres, hoofd van het gezin. Zij woonde in de Adrien Mildersstraat 21a in Rotterdam waar haar zusters Lillah, Edith, Anna en haar broers Chaim en Morris kwamen inwonen. In 1925 trouwden Dina en verhuisde ze naar Batavia (N.I.). In dit jaar verhuisden de andere gezinsleden naar Den Haag. (*Bron)

Joods monument in Den Haag

Joods monument in Den Haag

Manuel Lachowitsky

Mijn over overgrootvader heeft de holocaust overleefd. Hij werd geboren in mei 1899 in Nikolaev, maar overleed voordat ik geboren werd en ik heb hem dus nooit gekend. Mijn over overgrootvader is misschien niet één van de 12.000 Haagse Joden waar het monument voor is opgericht, maar ook zij mogen herinnerd worden. Want ik kan het me niet voorstellen, te moeten leven in een wereld waarin de helft van mijn familie is vermoord.

In ‘Tracing the Lachowitsky’s‘ ga ik op zoek naar het verhaal van de familie Lachowitsky, mijn familie, wat hen is overkomen tijdens de Tweede Wereldoorlog, maar ook daarvoor.