Van New Utrecht tot Harlem en van Fort Gansevoort tot de New York Yankees. Overal in New York zijn er verbindingen met het Nederlandse verleden van de stad. Niet alleen een stad die nooit slaapt, ook een stad met twee namen: New York en New Amsterdam. En naar dat laatste ben ik op zoek.

Het zweet staat op mijn voorhoofd, mijn voeten voelen alsof ik kilometers op een spijkerbed heb gelopen en een taxi toetert zo hard dat mijn oor dicht klapt. Maar, hier ben ik dan.

Soms is de link met Nederland overduidelijk. Zo is er de hele lange Amsterdam Avenue en ook kennen we uiteraard de Holland Tunnel die Manhattan met New Jersey verbindt. Maar wist je dat Broadway eigenlijk de Heere Straet was, en Pearl Street de Parelstraat? Ook zijn er hele wijken vernoemd naar Nederlandse steden zoals Brooklyn naar Breukelen, Bushwick naar Boswijck en Flushing naar Vlissingen. Maar om te zien wat er nog over is van New Amsterdam hoef ik niet in deze wijken te zijn, hiervoor moet ik naar Lower Manhattan.

Lower Manhattan

Het is 36 graden en het asfalt weerkaatst de zon zodat niet alleen mijn neus maar ook mijn onderkin verbrand. Toch weerhoudt niets me ervan om met dit weer niet naar Coney Island maar naar Lower Manhattan te gaan. Lower Manhattan is de regio in het zuidelijkste deel van het eiland Manhattan. Het beslaat Chinatown, Little Italy, Lower East Side, Meatpacking District, Greenwich Village, Nolita, East Village en delen van SoHo.

Lower Manhattan is de plek waar in 1626 de Nederlanders Nieuw-Amsterdam stichtten. Sindsdien is het gebied uitgegroeid tot het financiële en toeristische hart van New York. Ooit stond hier Fort Amsterdam, nu is het gebied volgebouwd met torenhoge flats en bedrijven. Naast typisch Nederlandse straten en smalle huizen waren er grachten, molens en stond er een muur. Een muur waar nu Wallstreet te vinden is.

Wallstreet

Ondanks dat toeristen op Wallstreet maar één ding fotograferen, de Stock Exchange, heeft New York deze plek iets historisch proberen te geven. Naast de naam van de straat geven een aantal vergaande houten plaatjes in de grond aan dat hier ooit een muur stond. Een muur die de stad met de rest het eiland, toen weiland, scheidde. Zonder het te weten slijten hordes toeristen hun schoenzolen aan de plek waar ooit de muur van New Amsterdam stond.

Geen seconde kijken ze naar het plaatje op de grond dat verwijst naar de geschiedenis van deze plek. Logisch natuurlijk, naar New York ga je niet voor haar geschiedenis. Dan ga je naar Rome, of Parijs. Naar New York ga je voor de entertainment en een paar gaten in de grond die een muur aanduidden horen daar natuurlijk niet bij. Ik snap het.

Fort Amsterdam

Na een ietwat teleurstellend begin brengt mijn zoektocht me naar Broadway. Ooit de Heere Straet. Ik staar naar het bordje van Broadway en vraag me af of de Nederlanders die hier in de 17e eeuw kwamen ooit hadden kunnen geloven dat New Amsterdam uit zou groeien tot wat het nu is. Een mevrouw tikt me op mijn schouder. “Ben je de weg kwijt, darling?” “Nee”, leg ik haar uit “en toch een beetje”. Ze kijkt me een beetje verstrooid aan en ik neem het haar niet kwalijk. Ik leg haar uit dat ik op zoek ben naar New Amsterdam. “Hmm, dan moet je op Amsterdam Avenue zijn” reageert ze. Ik vertel haar dat dat niet het New Amsterdam is waar ik naar op zoek ben en zo beginnen we te praten over waar New York ooit begon. Had het niet aan de Engelsen gelegen dan had New York nog New Amsterdam geheten. Mevrouw was zo geïnteresseerd dat ze wel met me mee naar Fort Amsterdam wilde lopen. En zo geschiedde.

Fort Amsterdam stond waar nu Battery Park ligt. Een mooi stuk groen met uitzicht over de Hudson. De Hudson is vernoemd naar de Engelse schipper die voor de Nederlandse VOC voer en Manhattan ontdekte. Vanaf hier vaart men naar het Vrijheidsbeeld, of een ander eiland. Fort Amsterdam is ontworpen door Cryn Fredericks en werd gebouwd uit hard verpakte aarde (soort adobe). Grondwerken zouden het kanonvuur kunnen absorberen zonder in te storten, zoals stenen muren. Veel van de bouw is waarschijnlijk gedaan door slachtoffers (slaven) van de Nederlandse West-Indische Compagnie. Ook hier is bijna niets meer te vinden over de Nederlandse geschiedenis van New York, behalve op een vlaggenstok welke is geschonken door de Nederlandse regering. Mevrouw belooft me meer te lezen over de geschiedenis van New York en laat me vanaf hier weer alleen.

Even verderop vind ik nog een klein stukje geschiedenis van New York. Op New Amsterdam plein liggen een paar stenen op de grond met verhalen over de totstandkoming van de stad. We vegen de stenen schoon om te kunnen lezen wat er staat. De verhalen zijn mooi, van Peter Minuit die New Amsterdam tot een echte stad maakte tot aan de ruil met de Engelsen die het omdoopten naar New York. Volgens de stenen zou New York nooit zo multicultureel geworden zijn zonder Nederlandse invloeden. De Nederlanders hadden namelijk hun eigen manier van regeren, ze lieten iedereen toe. Naast Nederlanders werden o.a. ook Fransen, Duitsers, Engelsen en Noren uitgenodigd om in het nieuwe land te komen wonen. Zo ontstond er al gauw een mengelmoes van culturen, maar ook religies en talen. De Engelsen waren dit niet gewend en vonden het lastig om met verschillende religies en culturen samen te leven. Toch is het ze gelukt. Maar zou New York ooit zijn wat het nu is zonder de Nederlanders?

Er ligt hier ook een plattegrond met huisjes, grachten, fort Amsterdam én een molen. Maar ook deze ziet eruit alsof er in geen jaren naar omgekeken is. Grind en zand vullen de straten en grachten van New Amsterdam. En weer doet het een klein beetje pijn om dit te zien.

Het begin

Ook nu geef ik niet op en een paar meter van New Amsterdam Plein ligt misschien wel de belangrijkste plek van New York. Op de hoek van Pearl Street en Coenties Alley werd een stadsherberg omgebouwd tot Stadt Huys. De stad New York houdt 2 februari 1653 aan als datum van haar politieke stichting en dat gebeurde in deze stadsherberg. Dit was het allereerste stadhuis van New York, en zo werd dit het centrum van het overheids- en politieke leven in de kolonie. De herberg heeft altijd als stadhuis gefungeerd totdat het in 1697 onveilig werd verklaard. Er zijn nu enkel wat lijnen op de grond getekend die aangeven waar het Stadt Huys heeft gestaan, een aantal putten zijn opengelegd en er staat een steen met het verhaal over het Stadt Huys. Een klein eerbetoon aan het begin van deze wereldstad.

Nieuw Amsterdam was maar een klein deel van Manhattan en toch een zo belangrijk begin. Misschien had Manhattan nooit geweest wat het nu is zonder Nederlandse invloeden. En toch is er zo weinig meer van te zien. Wat als we nooit weg waren gegaan. Was het dan net zo’n succes geworden als het nu is?